Financieel perspectief
Voor u ligt de begroting voor 2027. In deze begroting zijn de voorstellen uit de Voorjaarsnota 2026 verwerkt en is rekening gehouden met de verwachte financiële ontwikkelingen. In dit financieel perspectief gaan we in op de gevolgen die diverse ontwikkelingen en voorstellen hebben op de beschikbare financiële ruimte en de Reserve algemene doeleinden.
De beschikbare financiële ruimte is toegenomen en de Reserve algemene doeleinden bevindt zich binnen de door Provinciale Staten gewenste bandbreedte. Deze ontwikkeling hangt samen met een combinatie van factoren. Enerzijds is de reserve de afgelopen jaren gericht versterkt, onder meer door middelen uit rekeningresultaten toe te voegen en terughoudend om te gaan met nieuwe structurele verplichtingen. Anderzijds wordt het financiële beeld positief beïnvloed door de gunstigere uitkomst van de herverdeling van het Provinciefonds. De eerste effecten hiervan zijn al verwerkt in de begroting. De definitieve effecten worden zichtbaar in de Septembercirculaire 2026 en worden vervolgens betrokken bij de 3e Actualisatie 2026.
Hoewel het financiële beeld is verbeterd, blijven externe ontwikkelingen van invloed op de toekomstige financiële positie van de provincie. Het financieel perspectief biedt daarmee een actuele doorkijk op de financiële ruimte voor de komende jaren.
Startpunt vrije bestedingsruimte
De Begroting 2027 is opgesteld op basis van een zo actueel mogelijk financieel beeld. Als startpunt nemen wij de stand van de vrije bestedingsruimte na de Bestuursrapportage 2026/2e actualisatie 2026.
Deze stand vormt het vertrekpunt voor de verdere verwerking van autonome ontwikkelingen en de voorstellen uit de Voorjaarsnota 2026. De vrije bestedingsruimte geeft inzicht in het nog niet verdeelde saldo binnen de begroting. Daarbij geldt dat de beschikbare ruimte mede nodig kan zijn om toekomstige ontwikkelingen en financiële opgaven op te vangen.
De financiële effecten van de definitieve herverdeling van het Provinciefonds zijn hierin nog niet verwerkt.
De actuele stand van de vrije bestedingsruimte na de 2e Actualisatie 2026 ziet er als volgt uit:
De stijging van de vrije bestedingsruimte in 2029 ten opzichte van 2028 wordt voornamelijk veroorzaakt door de verwachte toename van de algemene uitkering uit het Provinciefonds (circa € 10 miljoen). Daarnaast lopen vanaf 2029 diverse incidentele budgetten af, waaronder middelen voor de Cultuurnota (circa € 2 miljoen) en Recreatie & Toerisme (circa € 2,4 miljoen). Verder wordt het beeld beïnvloed door actualisaties en indexeringen, waaronder de herberekening van kapitaallasten.
Autonome ontwikkelingen
Na het startpunt zijn in de Begroting 2027 verschillende autonome ontwikkelingen verwerkt. Dit zijn bijstellingen die voortkomen uit de actualisatie van bestaande ramingen en verplichtingen. Het betreft onder andere:
- Indexering van lonen, prijzen en subsidies
- Bijstelling van beheer- en onderhoudsbudgetten
- Actualisatie van kapitaallasten
- Ontwikkelingen in rente en investeringen
Deze aanpassingen zijn noodzakelijk om de begroting aan te laten sluiten bij de meest actuele inzichten. De afzonderlijke bijstellingen zijn opgenomen in onderstaande tabel en leiden gezamenlijk tot een aangepast beeld van de beschikbare vrije bestedingsruimte.
Aanpassingen vrije ruimte Begroting 2027 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|
Actualisatie budget openbaar vervoer medewerkers | -153.068 | -153.068 | -153.068 | -153.068 | |
Actualisatie Programma Natuurlijk Platteland | -7.481.076 | -14.720.452 | |||
Actualisaties en indexeringen van DVO's en huren | 284.865 | 284.865 | 284.865 | 284.865 | |
Bijstelling en indexatie budget vast onderhoud wegen en vaarwegen | -3.542.987 | -3.542.987 | -3.542.987 | -3.542.987 | |
Bijstelling en indexatie budgetten variabel onderhoud wegen en vaarwegen | -3.161.553 | -3.161.553 | -3.161.553 | -3.161.553 | |
Herberekening kapitaallasten | 1.029.925 | 351.847 | 12.536 | 540.006 | |
Indexatie begrotingssubsidies | 28.755 | 13.389 | 103.603 | 195.110 | |
Indexering OV | -138.342 | -378.259 | -550.702 | -700.867 | |
Jaarlijkse indexatie spaarverlof | 216.500 | 172.500 | 227.500 | 259.500 | |
Rentebaten en -lasten | 1.645.812 | 857.890 | 799.000 | - | |
Taakvelden loonsombegroting 2027 | -155.464 | -158.994 | -158.994 | -158.994 | |
Verhogen bijdrage Noordelijke Rekenkamer | -21.052 | -42.385 | -65.052 | -88.718 | |
Verhogen bijdrage Omgevingsdienst Groningen | -126.000 | -129.000 | -154.000 | -180.000 | |
Verhogen budget juridische kosten | -30.202 | -30.202 | -30.202 | -30.202 | |
Verhogen deelnemersbijdrage Omgevingsdienst Drenthe | -1.132.958 | -1.186.480 | -1.168.705 | -1.358.250 | |
Totaal aanpassingen | -5.255.769 | -7.102.437 | -15.038.835 | -22.815.610 |
De grootste effecten worden veroorzaakt door hogere kosten voor onderhoud van wegen en vaarwegen, ontwikkelingen binnen het Programma Natuurlijk Platteland en hogere bijdragen aan verbonden partijen. Deze effecten worden deels gecompenseerd door positieve ontwikkelingen binnen de kapitaallasten en rentebaten.
Verwerking voorstellen Voorjaarsnota 2026
In de Voorjaarsnota 2026 zijn zowel incidentele als structurele voorstellen opgenomen. De structurele voorstellen worden vanaf 2027 en verder ten laste gebracht van de vrije bestedingsruimte. De incidentele voorstellen uit de Voorjaarsnota 2026 worden gedekt uit de beschikbare ruimte in 2026. Om deze middelen voor latere uitvoering beschikbaar te houden, zijn zij toegevoegd aan de Reserve algemene doeleinden en in de daaropvolgende jaren weer aan de reserve onttrokken. De financiële effecten hiervan zijn opgenomen in tabel Reserve algemene doeleinden.
Structurele voorstellen Voorjaarsnota 2026 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|
Rechtmatigheid en kwaliteit subsidies | -227.038 | -227.038 | -227.038 | -227.038 | |
Privacy Officer (VJN2026) | -121.586 | -121.586 | -121.586 | -121.586 | |
Uitbreiding Kabinet | -39.519 | -39.519 | -39.519 | -39.519 | |
Capaciteit concernjurist | -121.586 | -121.586 | -121.586 | -121.586 | |
Vernieuwing website (VJN 2026) | -55.000 | -55.000 | -55.000 | -55.000 | |
Sociale veiligheid Vechtdallijnen | -170.000 | -170.000 | -170.000 | -170.000 | |
Totaal structurele voorstellen | - | -734.729 | -734.729 | -734.729 | -734.729 |
Incidentele voorstellen Voorjaarsnota 2026 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
Aanstelling Woo-jurist en inzet juridisch advies LG | -357.159 | -357.159 | -357.159 | -357.159 | |
Betere schadeafhandeling bij aardbevingen | -204.264 | ||||
Nationale Bevrijding 2027 | -220.000 | ||||
Schoolpleinenrevolutie | -305.675 | -305.675 | -305.675 | -305.675 | |
Verlenging impulsregeling musea | -200.000 | -200.000 | |||
Vernieuwing website | -70.000 | ||||
Versterking participatie | -100.000 | ||||
Totaal incidentele voorstellen | - | -1.457.098 | -862.834 | -662.834 | -662.834 |
Uiteindelijke vrije bestedingsruimte in de Begroting 2027 | 11.572.986 | 13.151.983 | 5.178.238 | 14.684.212 | 13.016.588 |
Eindbeeld vrije bestedingsruimte
Na verwerking van de autonome ontwikkelingen en de structurele voorstellen uit de Voorjaarsnota 2026 ontstaat het actuele meerjarige beeld van de vrije bestedingsruimte. Dit beeld vormt de basis voor de beoordeling van de financiële ruimte binnen de Begroting 2027 en de jaren daarna.
Reserve algemene doeleinden
Naast de vrije bestedingsruimte in de exploitatie is de ontwikkeling van de Reserve algemene doeleinden van belang. Deze reserve fungeert als centrale buffer voor toekomstige tegenvallers en incidentele investeringen.
Reserve Algemene doeleinden | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|
Saldo einde jaar voor mutaties | 59.825.599 | 56.452.063 | 56.618.916 | 56.443.047 | 57.193.047 |
Onttrekking Reserve | - | -1.457.098 | -862.834 | -662.834 | -662.834 |
2e Actualisatie 2026 | - | - | - | - | - |
Voorjaarsnota 2026 | - | -1.457.098 | -862.834 | -662.834 | -662.834 |
Toevoeging Reserve | 16.833.553 | 369.000 | - | - | - |
2e Actualisatie 2026 | 16.833.553 | 369.000 | - | - | - |
Nieuw saldo einde jaar na mutaties | 76.659.152 | 72.197.518 | 71.501.537 | 70.662.834 | 70.750.000 |
De Reserve algemene doeleinden is de centrale financiële buffer van de provincie. Provinciale Staten hebben met de motie Toekomstbestendige spaarpot de wens uitgesproken om aan het einde van deze bestuursperiode te beschikken over een robuuste reserve voor de toekomst. De afgelopen jaren is daarom bewust gestuurd op het versterken van de reserve. Daarbij zijn middelen uit rekeningresultaten toegevoegd aan de reserve. Met de toevoeging van middelen in de 2e Actualisatie 2026 bevindt de reserve zich binnen de door Provinciale Staten gewenste bandbreedte. Hiermee blijft ook voor een volgend college incidentele financiële ruimte beschikbaar om toekomstige ontwikkelingen, risico's en bestuurlijke keuzes op te vangen.
Financiële doorkijk
Het financieel perspectief in deze begroting is gebaseerd op de op dit moment bekende inzichten en besluitvorming. Een aantal voorstellen die in de Voorjaarsnota 2026 zijn benoemd, wordt afzonderlijk aan Provinciale Staten voorgelegd via aparte statenstukken. De financiële gevolgen van deze voorstellen zijn nog niet verwerkt in deze begroting en worden, afhankelijk van de besluitvorming, op zijn vroegst betrokken bij de derde actualisatie 2026 en de eerste wijziging van de Begroting 2027.
De nieuwe verdeelsystematiek van het Provinciefonds zorgt naar schatting voor een toename van de opbrengsten per 2028 van € 4,4 miljoen, met een tussenstap van € 3,4 miljoen in 2027. Deze schatting is gebaseerd op het advies van het IPO aan de fondsbeheerders over het te hanteren verdeelmodel. De definitieve uitkomst wordt duidelijk bij de septembercirculaire 2026. Vooralsnog wordt zoals gebruikelijk voor deze begroting nog uitgegaan van de meicirculaire, dus op basis van de bestaande verdeling. De uitkomsten van de septembercirculaire worden verwerkt in de derde actualisatie van de begroting 2026.
In de komende jaren is nog ruim € 400 miljoen beschikbaar aan specifieke uitkeringen, die begroot zijn om te besteden aan specifieke doelstellingen, met name in het landelijk gebied. Deze zorgen voor extra financiële ruimte om de bijbehorende doelstellingen van provincie Drenthe te realiseren, waarbij dit geen beslag legt op de vrije begrotingsruimte of de reservepositie. Deze middelen zijn als voorschot vooruit ontvangen, dit heeft impact op de balans van de provincie en de financiële kengetallen. Zie hiervoor de geprognosticeerde balans en de paragraaf weerstandsvermogen.