De bodem en ondergrond worden zo beheerd en benut dat deze ook voor volgende generaties hun culturele, ecologische en economische kracht behouden

Al generaties lang worden bodem en ondergrond benut voor uiteenlopende maatschappelijke opgaven. Dit gebruik moet in balans blijven met de draagkracht van het natuurlijke systeem.

Daarom zet de provincie Drenthe in op duurzaam gebruik en beheer van bodem en ondergrond, om onherstelbare schade te voorkomen en ook voor toekomstige generaties te zorgen voor een vitaal bodemsysteem als fundament voor een gezonde Drentse samenleving.
Met de Strategie Bodem en Ondergrond 2021 geeft de provincie Drenthe richting aan het duurzaam beheer en gebruik van bodem, ondergrond en grondwater. De strategie speelt in op maatschappelijke opgaven zoals klimaatverandering, de energietransitie en duurzaam ruimtegebruik en vormt de basis voor het beleid onder de Omgevingswet. Centraal staat het in evenwicht brengen van menselijk gebruik en de draagkracht van het natuurlijk systeem.
De speerpunten van het beleid zijn:
· het via een programmatische aanpak bevorderen van duurzaam bodemgebruik en verantwoord gebruik van de diepe ondergrond;
· het zorgdragen voor een verantwoord beheer van stortplaatsen (Nazorgfonds);
· het uitvoeren van projecten gericht op de aanpak van bodemverontreiniging;
· het via vergunningverlening, toezicht en handhaving borgen van een verantwoorde winning van oppervlaktedelfstoffen en de uitvoering van functionele ontgrondingen.

Programmatische aanpak Bodem en Ondergrond
De provincie Drenthe werkt aan een duurzaam en zorgvuldig gebruik van de bodem en ondergrond. Dit doen wij via de strategie Bodem en Ondergrond. De strategie bestaat uit negen samenhangende deelambities, uitgewerkt in 32 strategische doelen. Deze doelen geven richting aan een integraal bodembeheer, waarbij economische ontwikkeling, leefkwaliteit en natuur in balans zijn.
De negen deelambities zijn:
1. Bodem en Energievoorziening Verantwoord gebruik van (hernieuwbare) energie uit de ondergrond, met aandacht voor het voorkomen van bodemdaling.
2. Bodem en Landbouw Verbetering van bodemstructuur en bodemleven, schoner water en vermindering van het gebruik van schadelijke stoffen.
3. Bodem en Leefomgeving Aanpak van historische bodemverontreiniging en het voorkomen van nieuwe verontreinigingen.
4. Bodem en Erfgoed Behoud en bescherming van aardkundig erfgoed en versterken van bewustwording en integratie in ruimtelijke plannen.
5. Bodem en Natuur Verbeteren van vitaliteit van bos- en natuurbodems.  
6. Bodem en Grondwater Terugdringen van verontreiniging en vergroten van het bufferend vermogen van bodems, met extra aandacht voor veengebieden.
7. Bodem en Infrastructuur Voorkomen van uitspoeling van verontreinigingen, verbeteren van waterbufferend vermogen, verhogen van hergebruik bouwstoffen, en bodemkenmerken betrekken bij infrastructuurkeuzes.  
8. Bodem en Delf- en Grondstoffen Circulair gebruik van grondstoffen en borging van bodemkwaliteit bij biogrondstoffen.
9. Bodem en Klimaatverandering Inspelen op klimaatverandering door gericht bodembeheer, beperking van verharding en behoud van veengebieden.
De uitvoering vindt plaats via een programmatische aanpak. Daarmee zorgen wij voor samenhang tussen beleid, uitvoering en monitoring.

Ontwikkelingen en aandachtspunten
In 2025 is de Europese bodemmonitoringsrichtlijn in werking getreden. Deze richtlijn verplicht tot het monitoren en beoordelen van de bodemgezondheid. De nationale en regionale uitwerking volgt de komende jaren. Dit kan leiden tot extra taken voor provincies, met name op het gebied van coördinatie, dataverzameling en rapportage. De financiële gevolgen zijn op dit moment nog niet uitgewerkt.

Het huidige programma Bodem en Ondergrond wordt in 2026–2027 geëvalueerd. Daarnaast verkennen wij de bodemopgaven voor de periode vanaf 2028, zodat tijdig keuzes kunnen worden gemaakt voor een vervolgprogramma.

Nazorg gesloten stortplaatsen
Gesloten stortplaatsen vragen blijvende aandacht. Zonder nazorg kunnen risico’s ontstaan voor bodem en grondwater. Daarom zorgt de provincie voor een structurele en langdurige aanpak. Deze aanpak past binnen het programma Bodem en Ondergrond en draagt bij aan een veilige en duurzame leefomgeving op de lange termijn.
Wat willen we bereiken
Wij streven naar:
· Gesloten stortplaatsen die veilig blijven voor mens en milieu.
· Het voorkomen van verspreiding van verontreiniging.
· Behoud van de kwaliteit van bodem en grondwater.
· Een financieel goed geborgde en toekomstbestendige nazorg.
Wat gaan we doen
Om deze doelen te bereiken voeren wij de volgende activiteiten uit:
· Beheer en onderhoud van gesloten stortplaatsen.
· Periodieke vervanging van de bovenafdichting.
· Monitoring van de grondwaterkwaliteit.
· Tijdig nemen van maatregelen bij (dreigende) verontreiniging.
De uitvoering ligt bij de Omgevingsdienst Drenthe (OD Drenthe), binnen de opdracht van de provincie. De provincie stuurt op kwaliteit, prioriteiten en voortgang.
Rol en verantwoordelijkheid
De provincie is op grond van de Wet milieubeheer verantwoordelijk voor de eeuwigdurende nazorg van stortplaatsen waar na 1 september 1996 nog afval is gestort. In Drenthe gaat het om de volgende locaties:
· Meisner Noord-Drenthe B.V. in Ubbena;
· Attero B.V. in Wijster.
Financiële borging (Nazorgfonds)
De kosten voor de nazorg worden gedekt via het Nazorgfonds. Dit fonds wordt gevuld met een heffing die exploitanten betalen tijdens de gebruiksfase van de stortplaats.
· De hoogte van de heffing is gebaseerd op het doelvermogen.
· Het doelvermogen volgt uit het nazorgplan van de exploitant.
· Bij de beoordeling gebruikt de provincie landelijke modellen en controlelijsten van het Interprovinciaal Overleg (IPO).
Ons uitgangspunt is dat het Nazorgfonds toereikend is om de nazorg blijvend uit te voeren. Het tarief voor 2027 wordt vastgesteld via de provinciale belastingverordening, op basis van de jaarrekening 2026 van het Nazorgfonds.

Bodemkwaliteit en aanpak van bodemverontreiniging
 Een goede bodem- en grondwaterkwaliteit is een belangrijke voorwaarde voor een gezonde leefomgeving. Daarom werken wij binnen het programma Bodem en Ondergrond aan het beschermen en verbeteren van de bodem en de ondergrond. Wat willen we bereiken
Wij streven naar een situatie waarin:
· risico’s voor mens en milieu door bodemverontreiniging in beeld zijn en worden beheerst;
· locaties met onaanvaardbare risico’s (spoedlocaties) zijn aangepakt;
· nieuwe bodem- en grondwaterverontreiniging zo veel mogelijk wordt voorkomen;
· de bodemkwaliteit op orde blijft en waar nodig wordt hersteld.
Deze inzet draagt bij aan de doelen van het programma Bodem en Ondergrond: een veilige leefomgeving en een duurzaam gebruik van de ondergrond.
Wat gaan we doen
Om deze doelen te bereiken:
· pakken wij locaties aan met (historische) bodem- en grondwaterverontreiniging waar risico’s spelen;
· voeren wij saneringen uit of passen wij gebiedsgericht beheer toe als dat doelmatiger is;
· herstellen wij de bodemkwaliteit op locaties waar schade is ontstaan;
· voorkomen wij nieuwe verontreinigingen, met extra aandacht voor zeer zorgwekkende stoffen, zoals poly- en perfluoralkylstoffen (PFAS).

Vergunningverlening voor zandwinning en ontgrondingen
De winning van zand en de uitvoering van ontgrondingen vinden plaats binnen de geldende wet- en regelgeving en de provinciale kaders. Bij het verlenen van vergunningen maken Gedeputeerde Staten (GS) een integrale belangenafweging. Daarbij wegen wij de doelen van het omgevingsbeleid zorgvuldig af. Zandwinning is alleen toegestaan als er een aantoonbare behoefte is aan zand voor toepassingen zoals beton- en metselzand en ophoogzand. GS staan nieuwe zandwinlocaties alleen toe als deze na afloop van de winning een multifunctionele invulling krijgen en bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. De provincie streeft naar concentratie van zandwinning op een beperkt aantal centrale locaties, verspreid over Drenthe. Hiermee beperken wij de ruimtelijke impact. Functionele ontgrondingen staan wij alleen toe als deze strikt noodzakelijk zijn, goed passen in het landschap en bijdragen aan het gewenste eindgebruik.