3: Leefomgeving en wonen | Wat mag het kosten

Programma 3: Leefomgeving en wonen

	Beleidsopgave	2025 Rekening		2026 Actuele begroting		2027 Begroting		Verschil 2026-2027
Lasten
	3.01 Ruimtelijke ordening en Wonen		5.933.966		24.656.105		10.214.310	14.441.795
	3.02 In Drenthe behoud en verbetering van de milieu- en leefomgevingskwaliteit tot tenminste het niveau van de wettelijke milieueisen		6.469.334		6.657.371		8.295.480	-1.638.109
	3.03 De bodem en ondergrond worden zo beheerd en benut dat deze ook voor volgende generaties hun culturele, ecologische en economische kracht behouden		2.055.556		2.365.507		1.595.507	770.000
	3.04 Verminderen van het aantal asbestdaken in Drenthe		38.339		0		0	0
	3.05 Nedersaksenlijn		0		1.157.976		1.771.071	-613.095
	Totaal Lasten exclusief reserve mutaties		14.497.195		34.836.959		21.876.368	12.960.591
Baten
	3.01 Ruimtelijke ordening en Wonen		-251.520		-445.000		0	-445.000
	3.02 In Drenthe behoud en verbetering van de milieu- en leefomgevingskwaliteit tot tenminste het niveau van de wettelijke milieueisen		-67.702		-325.000		-325.000	0
	3.03 De bodem en ondergrond worden zo beheerd en benut dat deze ook voor volgende generaties hun culturele, ecologische en economische kracht behouden		-900.943		-716.500		-37.500	-679.000
	3.04 Verminderen van het aantal asbestdaken in Drenthe		-34.451		0		0	0
	Totaal Baten exclusief reserve mutaties		-1.254.616		-1.486.500		-362.500	-1.124.000
	Totaal programma exclusief reserve mutaties		13.242.579		33.350.459		21.513.868	11.836.591

Directe personele kosten Programma 3: Leefomgeving en wonen
	Beleidsopgave	2027 Begroting
	3.01 Ruimtelijke ordening en wonen	3.762.208
	3.02 In Drenthe behoud en verbetering van de milieu- en leefomgevingskwaliteit tot tenminste het niveau van de wettelijke milieueisen	2.450.772
	3.03 De bodem en ondergrond worden zo beheerd en benut dat deze ook voor volgende generaties hun culturele, ecologische en economische kracht behouden	1.556.740
	3.04 Verminderen van het aantal asbestdaken in Drenthe	9.480
	Totaal Directe personele kosten Programma 3: Leefomgeving en wonen	7.779.201

Toelichting financiële verschillen programma

Lasten

Ruimtelijke ordening en Wonen

De lasten van deze beleidsopgave vallen in 2027 € 14.441.795-- lager uit dan de actuele begroting 2026. Dit is als volgt te verklaren:

Doelstelling: Omgevingswet
De lagere raming op deze doelstelling bedraagt in totaal € 113.608,--. Het verschil binnen deze doelstelling wordt veroorzaakt doordat in 2026 incidenteel budget uit het thema Ruimte is overgeheveld naar de Omgevingswet voor de ontwikkeling en inrichting van het beleidsbouwwerk. Deze middelen waren noodzakelijk voor de implementatie en verdere uitwerking van de Omgevingswet, maar keren in 2027 niet terug. Hierdoor vallen de lasten in 2027 lager uit dan in de actuele begroting 2026.

Doelstelling: Programma Wonen
De lagere raming op deze doelstelling bedraagt in totaal € 2.191.829,--. De belangrijkste oorzaak is dat de incidentele uitgaven voor het Impulsteam Wonen per saldo met € 1.246.829 afnemen. In 2026 waren aanvullende incidentele middelen beschikbaar voor de uitvoering van de Woonagenda, afspraken uit de Woontop, ondersteuning van woningbouwprojecten en het Woonoffensief. In 2027 is voor het Impulsteam nog circa € 2,4 miljoen geraamd.
Daarnaast is in 2027 € 500.000 minder geraamd voor de Reserve onrendabele toppen en vervalt € 445.000 aan lasten voor de SPUK-regelingen Wonen. De lagere SPUK-lasten hangen samen met het vervallen van de overeenkomstige incidentele rijksbijdrage in 2027.

Doelstelling: Ruimtelijke Kwaliteit
De hogere raming op deze doelstelling bedraagt in totaal € 163.608,--. Het verschil wordt veroorzaakt doordat in 2026 tijdelijk budget vanuit deze doelstelling is ingezet voor het beleidsbouwwerk en is verplaatst naar doelstelling Omgevingswet (€ 113.608,--). Daarnaast is in 2026 € 50.000,-- verschoven naar doelstelling Samenwerkingen Ruimte om een budget beschikbaar te stellen voor onder andere juridische kosten bij ruimtelijke projecten. Deze tijdelijke budgetverschuivingen vervallen in 2027, waardoor de middelen weer onder de doelstelling Ruimtelijke Ontwikkeling worden verantwoord.

Doelstelling: Samenwerkingen Ruimte
De lagere raming op deze doelstelling bedraagt in totaal € 800.000,--. De lagere raming komt doordat in 2026 een overheveling vanuit 2025 was opgenomen van € 750.000,-- voor Regio Zwolle. De overige € 50.000,-- wordt verklaard doordat in 2026 eenmalig budget was opgenomen voor onder andere juridische kosten bij ruimtelijke projecten.

Doelstelling: Stads- en dorpsvernieuwing
De lagere raming op de doelstelling bedraagt in totaal € 11.499.966,-- in 2027. De bij de 2e uitwerking van het coalitieakkoord beschikbaar gestelde middelen voor Herstructurering Ruimtelijk Kwaliteit (€ 1,75 miljoen), het Binnenstadsfonds (€ 4 miljoen) en de subsidieregeling Dorpsvernieuwing (€ 5 miljoen) lopen tot en met 2026. Het overige verschil van € 1.749.966,-- heeft betrekking op de begrote lastneming per jaar van inmiddels verstrekte grote subsidies waarvan de egalisatie plaats vindt via de Reserve begrote subsidies.

In Drenthe behoud en verbetering van de milieu- en leefomgevingskwaliteit tot tenminste het niveau van de wettelijke milieueisen

De lasten van deze beleidsopgave vallen in 2027 € 1.638.109,-- hoger uit dan de actuele begroting
2026. Dit is als volgt te verklaren:

Doelstelling: Adequaat opdrachtgeverschap richting de Omgevingsdienst Drenthe (OD Drenthe) en
Omgevingsdienst Groningen (ODG)
In de Begroting 2027 zijn we uitgegaan van een hogere deelnemersbijdrage aan de Omgevingsdienst
Drenthe. Het gaat om een nadeel van € 1.369.119,-- ten opzichte van 2026. Dit geldt ook voor de bijdrage aan de Omgevingsdienst Groningen. Deze bijdrage is in 2027 € 148.000,-- hoger dan in 2026.

Doelstelling: Behoud en bevorderen van de naleving wettelijke milieueisen met ruimte voor de
uitvoering van verschillende maatschappelijke functies
In de Voorjaarsnota 2025 is aangegeven dat voor de uitvoering van de nieuwe Milieustrategie extra
middelen nodig zijn. Daarom zijn in 2026 en 2027 een hogere lasten opgenomen, waarbij de raming in 2027 € 120.000,-- hoger is dan in 2026.

De bodem en ondergrond worden zo beheerd en benut dat deze ook voor volgende generaties hun culturele, ecologische en economische kracht behouden

De lasten van deze beleidsopgave vallen in 2027 € 770.000,-- lager uit dan de actuele begroting
2026. Dit is als volgt te verklaren:

Doelstelling: Uitvoeren projecten Bodem en verontreiniging in de leefomgeving (Strategie Bodem en
Ondergrond)
Het verschil van € 770.000,-- ten opzichte van 2026 wordt veroorzaakt doordat we in de begroting
2027 nog geen raming hebben opgenomen van de verwachte kosten van bodemprojecten.

Verminderen van het aantal asbestdaken in Drenthe

Nedersaksenlijn

De lasten van deze beleidsopgave vallen in 2027 € 613.095-- hoger uit dan de actuele begroting 2026. Dit is als volgt te verklaren:

Doelstelling: Realisatie van de Nedersaksenlijn als impuls voor brede welvaart en bereikbaarheid
De hogere raming op deze doelstelling bedraagt in totaal € 613.095,--. Dit verschil wordt verklaard doordat er in 2027 hogere uitvoeringskosten zijn opgenomen dan 2026. Het Statenstuk over de Nedersaksenlijn is in juli 2026 aangenomen door PS. Hierdoor zijn er voor een half jaar aan uitvoeringskosten (salarissen) opgenomen in 2026. Voor 2027 betreft dit een heel jaar aan uitvoeringskosten en hierdoor hogere lasten van € 613.095,--.

Baten

Ruimtelijke ordening en Wonen

De baten van deze beleidsopgave vallen in 2027 € 445.000,-- lager uit dan de actuele begroting 2026. Dit is als volgt te verklaren:

Doelstelling: Programma Wonen
De lagere geraamde baten in 2027 bedragen totaal € 445.000,--. Dit verschil wordt verklaard doordat de SPUK middelen nog niet zijn opgenomen in de begroting 2027. Deze lasten worden per jaar bekeken en in het begrotingsjaar zelf verwerkt in de begroting.

In Drenthe behoud en verbetering van de milieu- en leefomgevingskwaliteit tot tenminste het niveau van de wettelijke milieueisen

De bodem en ondergrond worden zo beheerd en benut dat deze ook voor volgende generaties hun culturele, ecologische en economische kracht behouden

De baten van deze beleidsopgave vallen in 2027 € 679.000,-- lager uit dan de actuele begroting 2026.
Dit is als volgt te verklaren:

Doelstelling: Uitvoeren projecten Bodem en verontreiniging in de leefomgeving (Strategie Bodem en
Ondergrond)
Het verschil van € 679.000,-- ten opzichte van 2026 wordt veroorzaakt doordat we in de begroting
2027 nog geen raming hebben opgenomen van de verwachte kosten van bodemprojecten en de
daarmee samenhangende bijdragen van derden.